Địa lý du lịch biển Việt Nam

Lời nói đầu
Việt Nam là quốc gia duyên hải nằm bên bờ tây của Biển Đông, có vị trí địa chính trị và địa kinh tế quan trọng. Với bờ biển dài trên 3.260km, Việt Nam đứng thứ 27 trong số 157 quốc gia duyên hải, các quốc đảo trên thế giới. Chỉ số chiều dài bờ biển trên diện tích đất liền của Việt Nam là xấp xỉ 0,01 (100 km2 đất liền có 1km bờ biển). Có 28/63 tỉnh, thành phố có biển và gần một nửa dân số sinh sống tại các tỉnh, thành ở ven biển. Trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc, biển luôn gắn với quá trình xây dựng và phát triển của đất nước và con người Việt Nam [Theo TWĐ 2012].
Nghị quyết 09 – NQ/TW ngày 09/II/2007 “Về chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020” đã nhấn mạnh: Thế kỷ XXI được thế giới xem là “thế kỷ của đại dương”. Các quốc gia có biển đều rất quan tâm đến biển và coi trọng việc xây dựng chiến lược biển. Khu vực biển Đông, trong đó có vùng biển Việt Nam, có vị trí địa kinh tế và địa chính trị rất quan trọng (…) Với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng, ngày nay biển càng có vai trò to lớn hơn đối với sự nghiệp phát triển đất nước [Theo ĐCS 25/VII/2008].
Du lịch biển được xác định là “mũi nhọn của kinh tế biển Việt Nam”, là sản phẩm quan trọng nhất của ngành du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, việc đào tạo nhân lực ngành du lịch Việt Nam nói chung và trong hoạt động du lịch biển nói riêng, hiện chưa đáp ứng được nhu cầu và còn nhiều khiếm khuyết. Nội dung du lịch biển Việt Nam tuy có được giới thiệu trên giảng đường (như qua môn Tuyến điểm hay môn Địa lý Du lịch chẳng hạn) nhưng chưa được quan tâm đúng mức với vai trò vốn có. Các kiến thức cơ bản về biển – đảo, về loại hình du lịch du lịch biển, vốn là thế mạnh của du lịch quốc gia, chưa được cung cấp đầy đủ.
• Khi đầu tư cơ sở hạ tầng hay cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch vào một nơi nào đó, không phải cứ có bãi cát, có biển là có thể xây dựng thành công khu du lịch nếu như không quan tâm đầy đủ đến các yếu tố cần thiết để thiết kế khu du lịch. Trong đó, yếu tố các yếu tố địa lý là rất quan trọng.
• Khi thiết kế sản phẩm du lịch, nếu các nhà thiết kết (hay nhân viên điều hành) không quan tâm tính thời vụ trong du lịch biển do thời tiết – khí hậu mà cứ áp dụng một chương trình theo thói quen thì đôi lúc sản phẩm không khả thi tại thời điểm nhất định. Các khu vực biển, đảo, bãi biển nổi bật của Việt Nam, không phải lúc nào cũng “đẹp tuyệt trần”, cũng phù hợp cho tất cả các các hoạt động du lịch biển
 • Khi khách đến một hãng lữ hành để mua tour du lịch biển, các hãng lữ hành chỉ cần biết có khách và bán được tour, mà không hề quan tâm, thậm chí không biết đến hoạt động du lịch nơi dự định đến và tại thời điểm đó có phù hợp hay không, thậm chí có thực hiện được hay không! Nhiều bãi biển ở Việt Nam không phải thời gian nào việc tắm biển cũng phù hợp cho mọi người, mọi lứa tuổi; tùy theo mùa mà cần phải hướng khách đến tắm biển tại những bãi biển khác.
• Có những trường du lịch đưa sinh viên đi thực tập, chỉ biết chọn mùa thấp điểm (để có chi phí thấp – phù hợp cho sinh viên) mà chưa chú ý đến khía cạnh thời tiết – khí hậu, để rồi không có sự chuẩn bị kịp thời, chu đáo cho chuyến đi và cho bản thân sinh viên, phòng khi gặp những trở ngại về thời tiết. Đã có trường hợp, trong một chuyến thực tập Xuyên Việt của một trường đã “hứng trọn” 4 cơn bão, áp thấp nhiệt đới trong hành trình 3 tuần; làm ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả học tập, nghiên cứu thực địa của sinh viên.
Tài liệu Địa lý Du lịch Biển Việt Nam ra đời nhằm góp phần xây dựng ý thức dân tộc về chủ quyền biển – đảo; nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí chiến lược của biển – đảo Việt Nam, phấn đấu đến năm 2020 đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển; cụ thể hơn là nhằm tăng cường khối cường khối kiến thức về biển – đảo, hoạt động du lịch biển cho sinh viên ngành du lịch.
Tài liệu này được biên soạn bằng việc tổng hợp, nghiên cứu từ các số liệu về biển, hoạt động du lịch biển của các tác giả đi trước, kết hợp với công tác khảo cứu thực địa. Trong đó có nhiều trích dẫn từ các tài liệu của các nhà khoa học, các cơ quan Nhà Nước, và các bài viết trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Tài liệu Địa lý Du lịch Biển Việt Nam được dùng tham khảo trong quá trình đào tạo sinh viên du lịch các cấp, đặc biệt với các nội dung:
1. Quy hoạch du lịch biển.
2. Nghiên cứu và xây dựng sản phẩm du lịch biển.
3. Tổ chức và điều hành tour du lịch biển.
4. Kiến thức thuyết minh du lịch về biển Việt Nam.
Do khả năng, sức lực và trình độ của tác giả còn hạn hẹp nên không tránh khỏi những sai sót, khiếm khuyết, rất mong nhận được sự góp ý, phê bình của đọc giả.
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng XII/2012.